Lokhu kuqhuma kushaye inhloko-dolobha, iKyiv, ngerokhethi ebonakala sengathi ibhidliza isakhiwo sokuphatha edolobheni lesibili ngobukhulu, iKharkiv, kwashona izakhamuzi.
IRussia isheshise ukuthathwa kwayo edolobheni elikhulu lase-Ukraine ngoLwesithathu, ibutho laseRussia lithi amabutho ayo alawula ngokugcwele ichweba laseKherson eduze noLwandle Olumnyama, kanti imeya ithe idolobha "lilinde isimangaliso" sokuqoqa izidumbu nokubuyisela izinsizakalo eziyisisekelo.
Izikhulu zase-Ukraine ziphikisane nalezi zinsolo zaseRussia, zithi naphezu kokuvinjezelwa kwedolobha elinabantu ababalelwa ku-300,000, uhulumeni wedolobha usasebenza futhi ukulwa kuyaqhubeka. Kodwa inhloko yehhovisi lezokuphepha lesifunda, uGennady Laguta, ubhale kuhlelo lokusebenza lweTelegram ukuthi isimo edolobheni sibi kakhulu, njengoba ukudla nemithi kuphelelwa yisikhathi futhi “izakhamuzi eziningi zilimele”.
Uma ithunjwa, iKherson izoba idolobha lokuqala elikhulu lase-Ukraine ukuwela ezandleni zaseRussia selokhu uMengameli uVladimir V. Putin eqale ukuhlasela ngoLwesine olwedlule. Amasosha aseRussia ahlasela namanye amadolobha amaningana, okuhlanganisa nenhloko-dolobha, iKyiv, lapho kubikwe khona ukuqhuma ngobusuku obubodwa, futhi amasosha aseRussia abonakala sengathi aseduzane nokuzungeza idolobha. Nazi izenzakalo zakamuva:
Amasosha aseRussia aqhubeka nokuhlasela ukuze azungeze amadolobha amakhulu eningizimu nasempumalanga ye-Ukraine, njengoba kunemibiko yokuhlaselwa kwezibhedlela, izikole kanye nengqalasizinda ebalulekile. Baqhubeke nokuvimbezela iKharkiv ephakathi, lapho isakhiwo sikahulumeni sibonakala sengathi sishaywe khona ngamarokhethi ngoLwesithathu ekuseni, okwashiya idolobha elinabantu abayizigidi ezingu-1.5 lintula ukudla namanzi.
Izisebenzi eziphuthumayo zezwe zisho esitatimendeni ukuthi izakhamuzi zase-Ukraine ezingaphezu kuka-2,000 zishonile emahoreni okuqala angu-160 empi, kodwa inani alikwazanga ukuqinisekiswa ngokuzimela.
Ngobusuku obubodwa, amabutho aseRussia azungeze idolobha laseMariupol eliseningizimu-mpumalanga. UMeya uthe izakhamuzi ezingaphezu kuka-120 zelashwa ezibhedlela ngenxa yokulimala kwazo. Ngokusho kukaMeya, izakhamuzi zibhake amathani angu-26 esinkwa ukuze zikwazi ukumelana nokushaqeka okuzayo.
Enkulumweni yakhe ye-State of the Union ngoLwesibili ebusuku, uMongameli uBiden wabikezela ukuthi ukuhlasela i-Ukraine “kuzokwenza iRussia ibe buthaka futhi umhlaba ube namandla.” Uthe uhlelo lwe-US lokuvimbela izindiza zaseRussia emkhathini wase-US nokuthi uMnyango Wezobulungiswa uzozama ukuthatha impahla yamalungu e-oligarchs ahambisana noPutin kanye nezikhulu zikahulumeni kwakuyingxenye yokuhlukaniswa kweRussia emhlabeni jikelele.
Isiwombe sesibili sezingxoxo phakathi kweRussia ne-Ukraine besihlelelwe ngoLwesithathu ngemuva kokuba umhlangano wangoMsombuluko wehlulekile ukwenza inqubekela phambili ekuqedeni ukulwa.
I-ISTANBUL – Ukuhlasela kweRussia i-Ukraine kunikeza iTurkey inkinga enkulu: indlela yokulinganisela isimo sayo njengelungu le-NATO kanye nomfelandawonye waseWashington ngobudlelwano obuqinile bezomnotho nezempi neMoscow.
Ubunzima bezindawo bubonakala nakakhulu: iRussia ne-Ukraine zombili zinamabutho asemanzini abekwe ogwini loLwandle Olumnyama, kodwa isivumelwano sango-1936 sanika iTurkey ilungelo lokuvimbela imikhumbi evela emaqenjini alwayo ukuthi iye olwandle ngaphandle uma leyo mikhumbi ibekwe lapho.
ITurkey icele iRussia ezinsukwini zamuva nje ukuthi ingathumeli imikhumbi yempi emithathu oLwandle Olumnyama. Isazi sezombusazwe esiphezulu saseRussia sithe ngoLwesibili ebusuku ukuthi iRussia isihoxisile isicelo sayo sokwenza kanjalo.
“Sitshele iRussia ngendlela enobungane ukuthi ingathumeli le mikhumbi,” kusho uNgqongqoshe Wezangaphandle uMevrut Cavusoglu etshela umsakazi uHaber Turk. “IRussia isitshele ukuthi le mikhumbi ngeke idlule kule strait.”
UMnu. Cavusoglu uthe isicelo seRussia senziwe ngeSonto nangoMsombuluko futhi sihilela imikhumbi yempi emine. Ngokolwazi iTurkey enalo, munye kuphela obhalisiwe esikhungweni saseBlack Sea ngakho-ke ofanelekile ukudlula.
Kodwa iRussia yahoxisa izimfuno zayo zazo zonke izikebhe ezine, kwathi iTurkey yazisa ngokusemthethweni bonke abathintekayo eSivumelwaneni saseMontreux sika-1936 – lapho iTurkey yayinikeza khona ukufinyelela kusuka oLwandle iMedithera ukuya oLwandle Olumnyama ngezigaba ezimbili – ukuthi iRussia isivele yenze lokho.. Cavusoglu.
Ugcizelele ukuthi iTurkey izosebenzisa imithetho yesivumelwano kuzo zombili izinhlangothi ezingqubuzanayo e-Ukraine njengoba kudingeka esivumelwaneni.
“Manje sekukhona amaqembu amabili alwayo, i-Ukraine neRussia,” esho. “Akufanele iRussia namanye amazwe athukuthele lapha. Sizofaka isicelo seMontreux namuhla, kusasa, uma nje sisekhona.”
Uhulumeni kaMengameli uRecep Tayyip Erdogan uzama nokuhlola umonakalo ongaba khona emnothweni wawo ngenxa yezijeziso zaseNtshonalanga ezibhekiswe eRussia. Izwe linxuse iMoscow ukuthi iyeke ukuhlasela kwayo i-Ukraine, kodwa ayikakayikhiphi izijeziso zayo.
U-Aleksei A. Navalny, umgxeki ovelele kaMengameli waseRussia uVladimir V. Putin, unxuse amaRashiya ukuba angene emigwaqweni ayobhikisha “iMpi yethu yobudlova kaTsar e-Ukraine ephambene kakhulu.” UNavalny uthe esitatimendeni esivela ejele ukuthi amaRashiya “kumele abambe amazinyo, anqobe ukwesaba kwawo, futhi eze phambili afune ukuthi impi iphele.”
I-NEW DELHI – Ukushona komfundi waseNdiya empini e-Ukraine ngoLwesibili kuveze inselelo ye-India yokukhipha izakhamuzi ezicishe zibe ngu-20,000 ezivaleleke kuleli lizwe njengoba kwaqala ukuhlasela kweRussia.
UNaveen Shekharappa, umfundi wezokwelapha wonyaka wesine eKharkiv, ubulewe ngoLwesibili ngesikhathi ephuma endlini encane ukuze ayothenga ukudla, kusho izikhulu zaseNdiya nomndeni wakhe.
Izakhamuzi zaseNdiya ezingaba ngu-8,000, iningi lazo elingabafundi, bezisazama ukubaleka e-Ukraine kusukela ngoLwesibili ebusuku, ngokusho koMnyango Wezangaphandle waseNdiya. Inqubo yokususa abantu yayiyinkimbinkimbi ngenxa yempi enamandla, okwenza kwaba nzima ngabafundi ukufinyelela endaweni yokuwela egcwele abantu.
“Abangane bami abaningi bashiye i-Ukraine ngesitimela izolo ebusuku. Kubi kakhulu ngoba umngcele waseRussia ungamakhilomitha angama-50 kuphela ukusuka lapho sikhona futhi amaRussia adubula endaweni,” kusho udokotela wezokwelapha wonyaka wesibili owabuyela eNdiya ngomhlaka-21 kuNhlolanja. Ucwaningo lukaKashyap luthe.
Njengoba ingxabano iye yanda ezinsukwini zamuva nje, abafundi baseNdiya bahambe amakhilomitha amaningi emazingeni okushisa abandayo, bewela emazweni angomakhelwane. Abantu abaningi bathumele amavidiyo avela ezindlini zabo ezingaphansi komhlaba kanye namakamelo ehhotela becela usizo. Abanye abafundi basola amabutho okuphepha asemngceleni ngokucwasa ngokohlanga, bethi baphoqelekile ukulinda isikhathi eside ngoba nje bangamaNdiya.
I-India inenani elikhulu labantu abasha kanye nemakethe yemisebenzi encintisanayo. Amakolishi ochwepheshe aphethwe uhulumeni waseNdiya anezikhala ezilinganiselwe kanti iziqu zaseyunivesithi ezizimele ziyabiza. Izinkulungwane zabafundi abavela ezingxenyeni ezimpofu zaseNdiya bafundela iziqu zobungcweti, ikakhulukazi iziqu zobudokotela, ezindaweni ezifana ne-Ukraine, lapho kungabiza khona ingxenye noma ngaphansi kwalokho abangakukhokha eNdiya.
Okhulumela iKremlin uthe iRussia izothumela ithimba ngoLwesithathu ntambama ukuze kube nomjikelezo wesibili wezingxoxo nabameleli base-Ukraine. Okhulumela iKremlin uDmitry S. Peskov akazange adalule indawo yomhlangano.
Ibutho laseRussia ngoLwesithathu lithe lilawula ngokugcwele iKherson, isikhungo sesifunda sase-Ukraine esibaluleke kakhulu esisemlonyeni woMfula iDnieper enyakatho-ntshonalanga yeCrimea.
Isimangalo asikwazanga ukuqinisekiswa ngokushesha, futhi izikhulu zase-Ukraine zithi ngenkathi idolobha livinjezelwe, impi yalo yaqhubeka.
Uma iRussia ithumba iKherson, izoba idolobha lokuqala elikhulu lase-Ukraine elithathwe yiRussia ngesikhathi sempi.
“Akukho ukushoda kokudla nezinto ezidingekayo edolobheni,” kusho uMnyango Wezokuvikela waseRussia esitatimendeni. “Izingxoxo ziyaqhubeka phakathi komyalo waseRussia, abaphathi bedolobha kanye nesifunda ukuze kuxazululwe izinkinga zokugcina ukusebenza kwengqalasizinda yomphakathi, ukuqinisekisa ukuthi umthetho nokuhleleka kanye nokuphepha kwabantu.”
I-Russia ifune ukuchaza ukuhlasela kwayo kwezempi njengokunye okwamukelwe yiningi labantu base-Ukraine, ngisho noma ukuhlasela kwabangela ukuhlupheka okukhulu kubantu.
U-Oleksiy Arestovich, umeluleki wezempi kuMengameli wase-Ukraine uVolodymyr Zelensky, uthe ukulwa kuqhubekile eKherson, okwanikeza ukufinyelela okuqondile oLwandle Olumnyama, eduze kwemigwaqo yamanzi yesikhathi samaSoviet eCrimea.
UMnu. Arestovich uphinde wathi amasosha aseRussia ayehlasela idolobha laseKriverich, elingamakhilomitha angaba yi-160 enyakatho-mpumalanga yeKherson. Leli dolobha liyidolobha likaMnu. Zelensky.
Ibutho lasolwandle lase-Ukraine lisole iBlack Sea Fleet yaseRussia ngokusebenzisa imikhumbi yabantu abavamile ukuze ivikeleke - isu okusolwa ukuthi lisetshenziswa nangamabutho aseRussia asemhlabeni. Ama-Ukraine asola amaRussia ngokuphoqa umkhumbi wabantu abavamile obizwa ngokuthi iHelt ezindaweni eziyingozi zoLwandle Olumnyama "ukuze abahlali bakwazi ukusebenzisa umkhumbi wabantu abavamile njengesihlangu somuntu ukuze bazivikele".
Impi yaseRussia ne-Ukraine isivele inemiphumela "ebalulekile" kwezomnotho kwamanye amazwe, kusho i-International Monetary Fund kanye ne-World Bank, ixwayisa ngokuthi ukunyuka kwamanani kawoyela, ukolweni kanye nezinye izimpahla kungadala ukwehla kwamandla emali okuphezulu kakade. Mhlawumbe umthelela omkhulu kwabampofu. Ukuphazamiseka ezimakethe zezimali kungaba kubi kakhulu uma ingxabano iqhubeka, kuyilapho izijeziso zaseNtshonalanga eRussia kanye nokufika kwababaleki abavela e-Ukraine nakho kungaba nomthelela omkhulu kwezomnotho, kusho lezi zikhungo esitatimendeni. I-International Monetary Fund kanye ne-World Bank bangeze ngokuthi basebenza ephaketheni losizo lwezezimali elingaphezu kwamaRandi ayizigidi eziyizinkulungwane ezi-5 ukusekela i-Ukraine.
Umlawuli wezezimali ophezulu waseShayina, uGuo Shuqing, utshele ingqungquthela yabezindaba eBeijing ngoLwesithathu ukuthi iShayina ngeke ijoyine izithiyo zezimali eRussia futhi izogcina ubudlelwano obujwayelekile bezohwebo kanye nezezimali nabo bonke abathintekayo empini e-Ukraine. Uphinde wagcizelela ukuma kweShayina ngokumelene nezithiyo.
UMengameli wase-Ukraine uVolodymyr Zelensky uzame ukuhlanganisa izwe ngoLwesithathu ngemuva kokuba ubusuku obunye bokungalali buphazanyiswe ukuqhuma kwamabhomu nobudlova.
“Obunye ubusuku bempi ephelele yaseRussia ngokumelene nathi, ngokumelene nabantu, sebudlulile,” kusho yena emlayezweni othunyelwe ku-Facebook. “Ubusuku obunzima. Othile wayesesitimeleni sesitimela ngalobo busuku — endaweni yokukhosela. Othile wabuchitha engaphansi komhlaba. Othile wayenenhlanhla futhi elele ekhaya. Abanye babekhoseliswe ngabangane nezihlobo. Asizange silale ubusuku obuyisikhombisa.”
Ibutho laseRussia lithi manje lilawula idolobha laseKherson eliseceleni koMfula iDnieper, okuzoba idolobha lokuqala elikhulu lase-Ukraine elithunjwe yiRussia. Lesi simangalo asikwazanga ukuqinisekiswa ngokushesha, futhi izikhulu zase-Ukraine zithi ngenkathi amabutho aseRussia ezungeze idolobha, impi yokulawula iyaqhubeka.
Unogada wasePoland uthe ngoLwesithathu abantu abangaphezu kuka-453,000 babalekile e-Ukraine baya endaweni yayo kusukela ngomhlaka-24 kuNhlolanja, kubalwa nabangu-98,000 abangene ngoLwesibili. Inhlangano yababaleki yeZizwe Ezihlangene ithe ngoLwesibili abantu abangu-677,000 babalekile e-Ukraine futhi abangaphezu kwezigidi ezine bangagcina bephoqelekile ukuphuma.
EKyiv, e-Ukraine — Kwaphela izinsuku eziningi uNatalia Novak ehleli yedwa efulethini lakhe elingenalutho, ebuka izindaba zempi eqhubeka ngaphandle kwefasitela lakhe.
“Manje kuzoba nempi eKyiv,” kusho uNovak ntambama ngoLwesibili ngemuva kokuzwa ngezinhlelo zikaMengameli uVladimir V. Putin zokuhlasela okwengeziwe enhloko-dolobha.
Ebangeni elingamakhilomitha amahlanu ukusuka lapho, indodana yakhe uHlib Bondarenko nomyeni wakhe u-Oleg Bondarenko babemiswe endaweni yokuhlola yesikhashana, behlola izimoto futhi befuna abantu baseRussia abangaba yizigebengu.
UKhlib no-Oleg bayingxenye yamaButho Okuvikela Ezwe asanda kusungulwa, iyunithi ekhethekile ngaphansi koMnyango Wezokuvikela onomsebenzi wokunikeza izakhamuzi izikhali ukusiza ekuvikeleni amadolobha kulo lonke elase-Ukraine.
“Angikwazi ukunquma ukuthi uPutin uzohlasela noma uzokhipha isikhali senuzi,” kusho uKhlib. “Engizonquma ukuthi ngizobhekana kanjani nesimo esingizungezile.”
Ngenxa yokuhlasela kweRussia, abantu kulo lonke izwe baphoqeleka ukwenza izinqumo zesikhashana: ukuhlala, ukubaleka, noma ukuthatha izikhali ukuze bavikele izwe labo.
“Uma ngihlala ekhaya ngibukele nje isimo siqhubeka, intengo iwukuthi isitha singase sinqobe,” kusho uKhlib.
Ekhaya, uNkk Novak ulungiselela impi ende engase ibe khona. Wayenamathelisile amafasitela, wavala amakhethini futhi wagcwalisa ibhavu ngamanzi aphuthumayo. Ukuthula okumzungezile kwakuvame ukuphazanyiswa yizinsila noma ukuqhuma.
“Ngingumama wendodana yami,” kusho yena. “Angazi ukuthi ngizophinde ngimbone yini. Ngingakhala noma ngizizwele ubuhlungu, noma ngishaqeke — konke lokho.”
Indiza yezokuthutha ye-Australian Air Force yandize yaya eYurophu ngoLwesithathu ithwele imishini yezempi kanye nezinsiza zokwelapha, kusho i-Joint Operations Command yezempi yase-Australia ku-Twitter. UNdunankulu wase-Australia uScott Morrison uthe ngeSonto izwe lakhe lizohlinzeka i-Ukraine ngezikhali nge-NATO ukuze lingeze imishini kanye nezinsiza ezingezona ezibulalayo esezivele zihlinzekiwe.
Isikhathi sokuthunyelwe: Agasti-02-2022
